GACS-verplichting is geen technische bijzaak, maar een strategisch dossier

Sinds 1 januari 2026 is de GACS verplichting van kracht voor grotere installaties. In 2030 wordt de reikwijdte aanzienlijk uitgebreid. Daarmee raakt deze verplichting een steeds groter deel van de utiliteitsmarkt.

Voor vastgoedeigenaren en asset managers is de vraag dus niet of GACS relevant wordt, maar hoe dit strategisch wordt ingepast.

Wat houdt de GACS verplichting precies in?

De GACS verplichting vloeit voort uit de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) en is inmiddels verankerd in Nederlandse regelgeving.

GACS staat voor Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem. Het betreft een systeem dat gebouwinstallaties niet alleen aanstuurt, maar ook structureel monitort, analyseert en optimaliseert.

Waar traditionele regelingen vooral reageren op ingestelde parameters, verlangt de EPBD een systeem dat energieprestaties inzichtelijk maakt, afwijkingen signaleert en actief bijstuurt op efficiëntie.

Daarmee verschuift de focus van “regelen” naar “presteren”.

Dit onderscheid is wezenlijk. Een bestaand gebouwbeheersysteem betekent niet automatisch dat aan de GACS verplichting wordt voldaan. De Europese richtlijn stelt specifieke eisen aan monitoring, analyse en foutdetectie. Dat vraagt om een inhoudelijke beoordeling, niet alleen een technische inventarisatie.

2026: de eerste drempel

Per 1 januari 2026 geldt de GACS verplichting voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airconditioningsinstallatie met een nominaal vermogen van 290 kW of meer.

Voor grotere kantoren, logistieke centra en omvangrijke commerciële gebouwen is compliance daarmee geen toekomstvraag meer, maar een actuele verplichting.

In de praktijk zien wij dat bij deze categorie de aandacht vaak al is verschoven van “moeten we iets doen?” naar “voldoet het systeem daadwerkelijk aan de EPBD-eisen?”. Dat is een wezenlijk verschil.

2030: de echte impact

De uitbreiding van de GACS verplichting per 1 januari 2030 naar installaties met een nominaal vermogen van 70 kW of meer is strategisch gezien minstens zo relevant.

Met deze verlaging komt een aanzienlijk grotere groep utiliteitsgebouwen binnen de scope van de regelgeving. Veel middelgrote objecten die momenteel buiten beschouwing blijven, zullen vanaf dat moment compliant moeten zijn.

Voor portefeuille-eigenaren betekent dit dat de GACS verplichting in 2030 geen individuele gebouwkwestie meer is, maar een portefeuillestrategisch dossier.

Gefaseerde voorbereiding wordt daarmee cruciaal. Wie wacht tot het moment suprême, loopt het risico op geconcentreerde investeringen, druk op onderhoudsplanningen en suboptimale keuzes.

Meer dan compliance: de relatie met ESG en assetwaarde

De GACS verplichting wordt vaak uitsluitend juridisch benaderd. Dat is begrijpelijk, maar te beperkt.

Structurele monitoring van installaties raakt direct aan energieverbruik, CO₂-reductie en exploitatiekosten. Daarmee beïnvloedt een goed functionerend GACS niet alleen naleving van wetgeving, maar ook ESG-prestaties en transparantie richting investeerders.

Voor institutionele beleggers en asset managers wordt het steeds belangrijker om prestaties aantoonbaar te maken. In dat kader is GACS geen administratieve last, maar een instrument om data-gedreven te sturen.

Niet voldoen aan de GACS verplichting kan leiden tot handhavingsrisico’s, maar ook tot hogere operationele kosten en een verminderde aantrekkelijkheid van vastgoed voor huurders en investeerders.

Het raakt daarmee direct aan waardeontwikkeling.

De praktijk: waar staan gebouwen nu?

In onze dagelijkse praktijk zien wij grofweg drie situaties terug.

1. Gebouwen die volledig voldoen aan de GACS verplichting.

2. Gebouwen met een bestaand systeem dat deels functioneert, maar niet volledig aansluit bij de EPBD-eisen.

3. En gebouwen waar structurele monitoring nog ontbreekt.

Met name de tweede categorie vraagt om aandacht. Een systeem kan aanwezig zijn, maar functioneel tekortschieten. Zonder inhoudelijke toetsing ontstaat dan een schijnzekerheid.

Waarom nu handelen richting 2030?

Hoewel 2030 nog enkele jaren verwijderd lijkt, is de voorbereidingstijd voor grotere vastgoedportefeuilles relatief kort.

Installatie-aanpassingen, contractuele afspraken, MJOP-integratie en Capex-planning vragen om samenhang en timing. Door de GACS verplichting tijdig te inventariseren, kunnen maatregelen worden gecombineerd met gepland onderhoud en verduurzamingsprojecten.

Strategische planning voorkomt dat regelgeving leidend wordt in plaats van ondersteunend.

De rol van C2N bij GACS compliance

Bij C2N benaderen wij de GACS verplichting niet als een losstaand technisch vraagstuk, maar als onderdeel van integraal duurzaam vastgoedmanagement.

Wij beoordelen of gebouwen daadwerkelijk onder de GACS verplichting vallen, analyseren bestaande installaties en toetsen systemen inhoudelijk aan de EPBD-eisen. Daarbij leggen wij de koppeling met ESG-doelstellingen, certificeringstrajecten en meerjarenonderhoudsplannen.

Met bijna twee decennia ervaring in duurzaam vastgoedadvies zorgen wij voor structuur, helderheid en strategische besluitvorming — zodat compliance geen reactieve maatregel wordt, maar onderdeel van toekomstbestendig assetmanagement.

Strategisch anticiperen op GACS

De GACS verplichting is sinds 2026 realiteit voor grotere installaties en wordt in 2030 uitgebreid naar 70 kW nominaal vermogen.

Voor vastgoedeigenaren en beleggers is dit geen technisch detail, maar een strategisch dossier dat raakt aan portefeuilleprestaties, risicobeheersing en waardeontwikkeling.

De vraag is daarom niet óf u hiermee te maken krijgt, maar hoe voorbereid uw vastgoed is.

Wilt u inzicht in de impact van de GACS verplichting op uw portefeuille?
Wij gaan graag met u in gesprek.

Amresh Bissumbhar
a.bissumbhar@c2n.nl
+31 6 387 96 849

‍